ติดตามการใช้มาตรการป้องกันผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการที่ต้องจัดทำรายงานIEE/EIA ในพื้นที่จังหวัดภูเก็ต

วันพฤหัสบดีที่ 22 กรกฏาคม 2010 เวลา 13:40 น. แก้ไขล่าสุด ใน วันพฤหัสบดีที่ 22 กรกฏาคม 2010 เวลา 17:17 น. เขียนโดย ธีรยุทธ กำศิริพิมาน

 คำย่อ

EIA = Environmental Impact Analysis (การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม)
IEE = Initial Environmental Examination (การศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น)

          ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ.2535 และประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม ได้กำหนดประเภทและขนาดของโครงการ ที่ต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม  เมื่อรายงานได้รับความเห็นชอบแล้วเจ้าหน้าที่ซึ่งมีอำนาจตามกฎหมายในการ พิจารณาสั่งอนุญาตหรือต่ออายุใบอนุญาต จะต้องนำมาตรการตามที่เสนอไว้ ในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ไปกำหนดเป็นเงื่อนไขในการสั่งอนุญาตหรือต่ออายุใบอนุญาตด้วย  มาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่กำหนดในรายงาน EIA/IEE  ของโครงการหรือกิจกรรมการพัฒนาที่จะต้องปฏิบัติ  ประกอบด้วยมาตรการ 2 ส่วนหลัก  คือ มาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม  และมาตรการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อม

 วัตถุประสงค์

          เพื่อประเมินสภาพการดำเนินงานตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมาตรการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมของโครงการประเภทบริการชุมชนและ ที่พักอาศัยที่จัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม(EIA) และรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น(IEE)

วิธีการ

          คัดเลือกแบบสุ่มโครงการที่ยื่นเสนอรายงาน EIA/IEE  ในระหว่างปีพ.ศ. 2546-2550 ที่คาดว่าได้ก่อสร้างเรียบร้อยแล้ว หรืออยู่ในช่วงระยะดำเนินการ  โดยทำการคัดเลือกโครงการ จำนวน 40 โครงการ  เป็นโครงการประเภท EIA จำนวน 9 โครงการ  และโครงการประเภท IEE จำนวน 31 โครงการ  มีสถานที่ตั้งของโครงการกระจายอยู่ทั่วทุกพื้นที่ของจังหวัดภูเก็ตให้มากที่ สุด  และมีความหลากหลายของประเภทโครงการ  ได้แก่
                    1)      จัดสรรที่ดิน เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยหรือเพื่อประกอบการพาณิชย์                                จำนวน 13 โครงการ
                    2)      โรงแรม                                                                                                                 จำนวน 12 โครงการ
                    3)      อาคารอยู่อาศัย รวม                                                                                              จำนวน 13 โครงการ
                    4)      สถานที่พักตากอากาศ                                                                                           จำนวน 1   โครงการ
                    5)      การขุด/ตักดิน ในพื้นที่ที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางไม่เกิน 80 เมตร     จำนวน 1   โครงการ

ผลการติดตามโครงการ

          ปัจจุบันมีโครงการที่เปิดดำเนินการ จำนวน 33 โครงการ  อยู่ในระหว่างการตกแต่งภายใน จำนวน 4 โครงการ  และโครงการไม่ได้ก่อสร้าง จำนวน 2โครงการ และมีโครงการที่เปิดดำเนินการแต่ไม่ได้เข้าสำรวจ เนื่องจากโครงการได้เปลี่ยนแปลงชื่อโครงการจากเดิมที่ได้เสนอไว้ในเล่ม รายงาน ดังตาราง

          โครงการที่เปิดดำเนินการทั้งหมด 33 โครงการ  มีการจัดทำรายงานการปฏิบัติตามมาตรการลดผลกระทบและติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อม ( Monitor )  อยู่  1 โครงการ      คิดเป็นร้อยละ 3.03  ส่วนอีก 32 โครงการไม่เคยมีการจัดทำรายงานการปฏิบัติตามมาตรการฯ หรือคิดเป็นร้อยละ 96.97
          การมีเล่มรายงาน EIA/IEE อยู่กับที่ตั้งโครงการ  พบว่า โครงการมีเล่มรายงาน ณ ที่ตั้งโครงการ เพียงร้อยละ 20.00   ดังตาราง

          เมื่อพิจารณาตามลักษณะโครงการ พบว่า โครงการจัดสรรที่ดิน โครงการอาคารพักอาศัยรวม โรงแรม   มีเล่มรายงาน ณ ที่ตั้งโครงการ  ร้อยละ 50.00  37.50 และ 12.50 ตามลำดับ  ดังตาราง

การปฏิบัติตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม
          จำนวนมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมาตรการติดตามตรวจสอบ คุณภาพสิ่งแวดล้อมในรายงานฯ ของโครงการที่สำรวจทั้งหมด 40 โครงการ พบว่า มาตรการที่ถูกกำหนดให้ดำเนินการในโครงการ จำนวนสูงสุด 158  มาตรการ  และมาตรการน้อยที่สุด จำนวน 23  มาตรการ  หรือ จำนวนเฉลี่ย  90.5  มาตรการต่อโครงการ
          ระดับปฏิบัติตามมาตรการ  ใช้เกณฑ์การประเมินผลการปฏิบัติตามมาตรการใน 3 ระดับได้แก่ ระดับสูง ระดับปานกลาง ระดับต่ำ รายละเอียดดังนี้
                    ระดับสูง                    ปฏิบัติตามมาตรการมากกว่าร้อยละ               75
                    ระดับปานกลาง        ปฏิบัติตามมาตรการมากกว่าร้อยละ                50-75
                    ระดับต่ำ                   ปฏิบัติตามมาตรการน้อยกว่าร้อยละ                50
          พบว่า  โครงการที่อยู่ระหว่างการดำเนินการได้ปฏิบัติตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผล กระทบสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับสูง  ระดับปานกลาง และระดับต่ำ ร้อยละ 54.55 36.36 และ 9.09 ตามลำดับ   ส่วนการปฏิบัติตามมาตรการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อม จัดอยู่ในระดับสูง ระดับปานกลาง ระดับต่ำ  ร้อยละ 30.30  45.45 และ  24.24 ตามลำดับ

ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินกิจกรรมของโครงการ
          จากการสำรวจโครงการ การประเมินสภาพทั่วไปของโครงการ เพื่อจัดผลกระทบสิ่งแวดล้อม แบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับสูง ระดับปานกลาง และระดับต่ำ  พบว่า

                   โครงการที่มีผลกระทบต่อมลพิษทางอากาศ เมื่อเทียบกับมาตรฐานคุณภาพอากาศอยู่ในเกณฑ์ต่ำ  มีจำนวน 27 โครงการ หรือคิดเป็นร้อยละ 81.82  โครงการที่มีผลกระทบต่อมลพิษทางอากาศอยู่ในเกณฑ์ปานกลาง มีจำนวน  5 โครงการ  หรือคิดเป็นร้อยละ 15.15 และโครงการที่มีผลกระทบต่อมลพิษทางอากาศอยู่ในเกณฑ์สูง  มีจำนวน  1 โครงการหรือคิดเป็นร้อยละ 3.03 จากจำนวนโครงการที่เปิดดำเนินการ ณ ปัจจุบัน 33 โครงการ

                   โครงการที่มีผลกระทบต่อมลพิษทางน้ำ เมื่อเทียบกับมาตรฐานคุณภาพน้ำอยู่ในระดับต่ำ   จำนวน 14 โครงการ หรือคิดเป็น ร้อยละ 42.42 โครงการที่มีผลกระทบต่อมลพิษทางน้ำอยู่ในระดับปานกลาง จำนวน 17 โครงการ  หรือคิดเป็นร้อยละ 51.52  และโครงการที่มีผลกระทบต่อมลพิษทางน้ำอยู่ในระดับสูง  จำนวน 2 โครงการหรือคิดเป็นร้อยละ 6.06

                   โครงการที่มีผลกระทบจากมลพิษของขยะมูลฝอยตามแนวทางในการประเมินผลกระทบสิ่ง แวดล้อม  พบว่า ผลกระทบจัดอยู่ในระดับต่ำ จำนวน 22 โครงการ หรือคิดเป็นร้อยละ 66.67 โครงการที่มีผลกระทบจากมลพิษของขยะมูลฝอยอยู่ในระดับปานกลาง จำนวน 8 โครงการ หรือคิดเป็นร้อยละ 24.24 และโครงการที่มีผลกระทบจากมลพิษของขยะมูลฝอยอยู่ในระดับสูง จำนวน 3 โครงการ หรือคิดเป็นร้อยละ 9.09  ดังภาพ

          โครงการส่วนใหญ่ปฏิบัติตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม แต่ไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรการตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อม  การใช้ประโยชน์จากเล่มรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) และรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น (IEE) ส่วนใหญ่เล่มรายงานฯ ที่ผ่านความเห็นชอบเปรียบเสมือนคู่มือในการปฏิบัติตามมาตรการ ไม่ได้อยู่กับโครงการที่เปิดดำเนินการ หรืออยู่ที่เจ้าของโครงการ  ทำให้พนักงานที่ปฏิบัติงานในพื้นที่โครงการ ไม่ทราบ ไม่รู้จัก ไม่มีคู่มือในการปฏิบัติ  ซึ่งมีผลให้โครงการไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานหรือปฏิบัติไม่ครบถ้วน โดยเฉพาะโครงการที่มีการเปลี่ยนเจ้าของโครงการหรือเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบ  จะไม่มีการส่งมอบเล่มรายงานให้เจ้าของโครงการหรือเจ้าหน้าที่คนใหม่  ทำให้ไม่สามารถปฏิบัติตามมาตรการในรายงานได้   ควรเพิ่มเติมกฎเกณฑ์ที่จะให้การรายงานการปฏิบัติตามมาตรการฯ(Monitor) เป็นส่วนหนึ่งในการต่ออายุใบอนุญาตการดำเนินการของโครงการ ซึ่งปัจจุบันรายงานที่ผ่านความเห็นชอบแล้วจะใช้ประกอบในการขออนุญาตก่อสร้าง โครงการเท่านั้น  ส่วนโครงการที่มีการเพิ่มพื้นที่การใช้สอยจากที่ได้เสนอไว้ในรายงาน IEE ทำให้มีการใช้สาธารณูปโภคเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เกิดมลพิษมากขึ้นด้วย  ประสิทธิภาพการรองรับของเสียที่ได้ออกแบบไว้อาจจะไม่เพียงพอและ/หรือไม่ เหมาะสม  โดยโครงการเห็นควรปฏิบัติตามให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำรายงานผล กระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้นในเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม

เอกสารอ้างอิง

          สิ่งแวดล้อมภาคที่ 15 ภูเก็ต, สำนักงาน. 2552.  “รายงานผลการดำเนินงานการติดตามตรวจสอบการปฏิบัติตามมาตรการป้องกันและแก้ไข ผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมาตรการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อม พื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมจังหวัดภูเก็ต ,โครงการประเภทบริการชุมชนและที่พักอาศัย”